Kenniscentrum inzake antibioticagebruik en -resistentie bij dieren

Adviezen en wetgeving

Adviezen en wetgeving

ADVIEZEN


Bedrijfsgezondheid en vaccinatiestrategieën

In het kader van een rationeel en verminderd gebruik van antibiotica op bedrijfsniveau, is goed overleg tussen de bedrijfs(begeleidende) dierenarts en de veehouder essentieel om de infectiedruk op bedrijfsniveau zo laag mogelijk te houden en ziekte-uitbraken te vermijden. 
Preventie van ziekte door middel van vaccinatie vormt een belangrijk, maar geen alleenstaand onderdeel van een goede bedrijfsvoering op veebedrijven. Naast vaccinatie zijn ook aandacht voor bioveiligheid, huisvesting en stalklimaat essentieel voor een goed gezondheidsbeleid. De meeste infectieziekten bij dieren zijn immers factorenziekten, waarbij omgevingsfactoren een belangrijke rol spelen in het al dan niet optreden van ziekte. Een overzicht van te nemen managementmaatregelen kan geconsulteerd worden in de “Gids voor bedrijfsgezondheid”. Voor vaccinatiestrategieën kunt u terecht in het tweede deel van de gids "Vaccinatieadvies".
    

Autoregulatieadviezen

De adviezen voor autoregulerende maatregelen voor de nutsdierensectoren omvatten per diersector (
varken, pluimvee, melkvee, vleesvee en vleeskalveren) een aantal concrete maatregelen tot autoregulatie in de respectievelijke diersector om te komen tot een verminderd gebruik van antimicrobiële middelen. Deze maatregelen werden door alle betrokken partijen in de verschillende sectoren voorgesteld en besproken. De oplijsting in het rapport is een consensus waar alle actoren uit de keten achter staan. Het overkoepelend advies over autoregulatie is geïnspireerd op de voorstellen tot autoregulatie die door iedere werkgroep per diersector apart werden voorgesteld.
    

Gidsen goed gebruik

In overleg met de werkgroepen van AMCRA werd 
voor elke diergroep varkens, pluim- en rundvee een
 gids goed gebruik van antibiotica ontwikkeld.
Deze gids omvat algemene aanbevelingen omtrent het verantwoord gebruik van antibiotica en is tevens bestemd voor zowel de dierenarts als de veehouder.
    

Adviezen depot

De stuurgroep van AMCRA gaf voor het werkjaar 2013 als één van de doelstellingen, het formuleren van voorstellen omtrent de uitbreiding van de voorwaarden vervat onder hoofdstukken II, III en IV van het KB van 23 mei 2000. Deze hoofdstukken betreffen de voorwaarden voor het verwerven, het in depot houden, het verschaffen, het toedienen en het voorschrijven van geneesmiddelen door de dierenarts, en het bezitten en toedienen van geneesmiddelen door de verantwoordelijke voor de dieren. Hiertoe werd door AMCRA een werkgroep opgericht voor een advies gericht aan de productiedierensector en een werkgroep die zich rond de reserve van geneesmiddelen boog voor de dierenarts voor gezelschapsdieren.
    

Datacollectie van antibioticagebruik en meer in het bijzonder de datacollectie van de voorschriften en het gebruik van met antibiotica gemedicineerde voeders

Het advies datacollectie werd uitgewerkt door de werkgroep datacollectie en werd ter beschikking gesteld voor de overheid sedert september 2012. De opdracht voor de werkgroep omvatte het opmaken van een 
studierapport over de mogelijkheden tot uitbreiding van de op dat moment hangbare datacollectie systemen om het antibioticagebruik in de diergeneeskunde in kaart te brengen met als doel te komen tot een elektronische gegevensbank. Het advies heeft als leidraad gediend voor het tot stand komen van de huidige datacollectiesystemen door private (AB-Register en Bigame) en overheidssectoren (Sanitel-Med) in België.
     

Verder werd door AMCRA in het jaar 2013 de doelstelling aangepakt rond het formuleren van voorstellen omtrent de uitbreiding van hoofdstukken III ‘voorschrift van gemedicineerde voeders’ en V ‘gebruik van gemedicineerde voeders’ van het KB van 21 december 2006. De uitbreiding van deze hoofdstukken III en V had als doel het centraal elektronisch verzamelen van de voorschriften van gemedicineerde voeders.
    

Advies over het gebruik van zinkoxide bij gespeende biggen ter preventie van speendiarree

Vanaf juni 2012 werd het gebruik van ZnO in varkensvoeder bestudeerd als mogelijk alternatief voor antibiotica ter preventie van speendiarree bij biggen. Hierbij werden o.a. ecologische aspecten en vragen betreffende de dosering behandeld.
Het finaal advies gaf aanleiding tot de totstandkoming van een convenant tussen de mengvoederindustrie en de overheid (zinkconvenant), waarin een gereduceerde Zn-concentratie in het voeder wordt gebruikt voor vleesvarkens (> 23 kg), nl. 110 ppm in het afmestvoeder.


Een kortstondige hogere dosering van ZnO (2900-3100 ppm) (als geregistreerd diergeneesmiddel) gedurende de eerste 14 dagen na het spenen ter preventie van speendiarree, werd toegelaten in België vanaf 1 september 2013.

Op basis van het uitvoeringsbesluit van de Europese Commissie van 26 juni 2017 werd België verplicht om binnen een termijn van maximaal 5 jaar alle vergunningen van geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik op basis van “zinkoxide” voor orale toediening aan voedselproducerende dieren te schrappen (uiterlijk 26/06/2022). AMCRA boog zich over deze uitfaseringsperiode binnen een hiervoor opgerichte werkgroep.

Het advies dat hierdoor tot stand kwam, kunt u hier terugvinden.

Advies invloedsfactoren op het gebruik van antibiotica bij productiedieren

Het advies 'Invloedsfactoren op het antibioticagebruik bij landbouwhuisdieren in België' had tot doel de factoren te onderzoeken die mogelijk invloed hebben op het antibioticagebruik en op basis hiervan een aantal adviezen te formuleren specifiek voor de landbouwhuisdierensector. Hiervoor werd onderscheid gemaakt in 1) factoren die een invloed hebben op de beslissing om al dan niet antibiotica in te zetten en 2) factoren die inherent verbonden zijn met het gebruik van deze middelen.   

WETGEVING


In België speelt co-regulatie een belangrijke rol in het antibioticabeleid. Dit betekent dat zowel de sectoren als de overheid engagementen nemen om te streven naar een verminderd en rationaal gebruik van antibiotica. 

Het 
KB van 21 juli 2016 en het KB van 31 januari 2017 zijn belangrijke initiatieven die de rol van betrokken overheden illustreren.  

Het KB van 21 juli 2016 werd door de overheid gecreëerd met het oog op de realisatie van de tweede doelstelling van het Visie 2020 van AMCRA (75% reductie van het gebruik van de meest kritisch belangrijke antibiotica tegen 2020). 

Sinds de publicatie van deze nieuwe wetgeving worden in België
 
voorwaarden gesteld voor het gebruik van kritisch belangrijke antibiotica (fluoroquinolonen en cephalosporines van de 3de en 4de generatie) door de dierenartsen bij voedselproducerende dieren (uitgezonderd paarden en de behandeling van mastitis met intramammaire middelen).

Schematisch overzicht van de te nemen stappen alvorens de kritisch belangrijke antibiotica te gebruiken

Het KB van 31 januari 2017 bepaalt de verplichte registratie van diergeneeskundige antibiotica voor leg- en braadkippen, varkens en vleeskalveren. Deze verplichting isgestart op 27 februari 2017Er kan vrijblijvend gebruik gemaakt worden van het systeem voor de melkveesector. 

De verplichting werd vastgelegd in een aanpassing van het koninklijk besluit van 21 juli 2016.
Voor meer informatie rond SANITEL-MED verwijzen we naar de website van het geneesmiddelenagentschap. 
     
    
Ook de wetgeving inzake de uitoefening van de diergeneeskunde en de diergeneeskundige bedrijfsbegeleiding spelen een belangrijke rol in een verantwoord antibioticagebruik. 
Door verschillende werkgroepen van AMCRA werd reeds geadviseerd dat de 
één-op-één relatie tussen de bedrijfsbegeleidende dierenarts en de veehouder bijdraagt tot een beter management van de veehouderij en tot een verantwoord antibioticagebruik. AMCRA roept daarom op tot een strikte controle van deze relatie.

CONVENANTEN


De partners van AMCRA overlegden in 2015 met hun achterban om verdere invulling te geven aan Visie 2020, het plan van de sectoren dat duiding geeft aan het antibioticabeleid bij dieren in België. In navolging van de vraag vanuit AMCRA wat de rol van de betrokken overheden is in dit beleid werd door het FAVV initiatief genomen voor de opstelling van een convenant tussen overheden en sectoren. Het doel van het convenant is om duidelijkheid te creëren over de taakverdeling kaderend binnen de te nemen engagementen.
 

Op 30 juni 2016 werd het convenant voorgelegd ter ondertekening aan AMCRA, Maggie De Block, Minister van Volksgezondheid en Willy Borsus, Minister van Landbouw, en de verschillende partners die betrokken zijn bij het gebruik van antibiotica in de diergeneeskunde (landbouworganisaties, dierenartsenverenigingen, vereniging van de geneesmiddelenindustrie, vereniging van de veevoederfabrikanten, beheerders van lastenboeken, dierengezondheidsorganisaties, …).
In het kader van het terugdringen van antimicrobiële resistentie werd binnen de schoot van AMCRA een “Visie 2020” uitgewerkt, met daarin een specifieke doelstelling aangaande gemedicineerde voeders op basis van antibiotica tegen 2017 (reductie met 50% tegen 2017). 

Met het oog op de realisatie van deze laatste doelstelling is er een noodzaak aan concrete maatregelen. Deze maatregelen (en het hierbij horende tijdspad) werden in het ‘Convenant gemedicineerde voeders’ opgenomen.
   
In de zomer 2013 werd het 'convenant zink' ondertekend tussen de mengvoederindustrie en de overheid.

Dit convenant beperkt de maximale concentratie totaal zink in diervoeders (als additief) voor varkens in de afmestfase (> 23 kg), tot 110 mg per kg volledig diervoeder.


Amcra nederlands logo
Kenniscentrum inzake antibioticagebruik en resistentie bij dieren.

Recente adviezen

Uitfasering zinkoxide
Nieuw advies 2